Het VTM-programma Ik weet wat je deed doet grote ogen trekken in Vlaanderen. Hypnose, hoe zit dat nu?
Koen Wauters liet zaterdagavond kijkend Vlaanderen kennis maken met een nieuw televisieprogramma: Ik weet wat je deed. In het amusementsprogramma van vtm krijgen negen onbekende personen de kans om leuke (geld)prijzen in de wacht te slepen. Niet met enkele quizvragen, maar door zichzelf goed in te schatten. De kandidaten worden geheel vrijwillig onder hypnose gebracht, krijgen bepaalde opdrachten en moeten later, na het ontwaken in de televisiestudio, inschatten hoe ze reageerden op hun avonturen en gebeurtenissen. Een juist antwoord staat gelijk aan een mooi bedrag of leuke prijs.
In Nederland was Ik weet wat jij deed al te bekijken. Jos Claus is de vaste hypnotiseur van het programma en deed zijn job blijkbaar goed want ook de Belgische producenten deden een beroep op Claus’ diensten. Toch vindt hij zichzelf maar een doodgewone mens, ‘ik ben geen James Bond, ik ben gewoon Jos Claus’. supo had een gesprek met de man waarin vooroordelen werden ontkracht en misvattingen werden rechtgezet
Hoe werden de kandidaten voor de show geselecteerd?
‘Er hebben zich zo’n 1.500 kandidaten aangemeld via internet. Na een globale redactionele casting kwam de eerste selectie kandidaten naar de casting, waar ik qua geschiktheid van hypnose nog verder selecteerde en uiteindelijk tot de recall kwam. In die recall koos ik mensen op twee hoofdpunten: de stabiliteit van de veranderde bewustzijnstoestand, ik keek dus na of ze de frequentie die ik nodig heb konden vasthouden, en op de mogelijkheid van de partiële amnesie, dus het parkeren van het gebeuren in het geheugen op een plek waar men een bepaalde tijd niet over kan beschikken. Daarna ging de redactie weer casten. Zij kozen er onder meer de personen met de tofste hobby’s, leukste interesses uit.’
Het was dus een heel proces dat doorlopen moest worden.
‘Aangezien je 1.500 aanmeldingen hebt, heb je veel keuzemogelijkheden. We gaan negen afleveringen maken, dus hebben maar negen mensen de kans om in het programma te komen, 1.491 helaas niet. Maar dit wil niet zeggen dat de overige kandidaten niet geschikt zijn voor hypnose.’
Valt iedereen te hypnotiseren?
‘Het idee van hypnotiseren is eigenlijk al fout. In principe is het zo dat er geen mens is die een ander mens kan hypnotiseren. Elke hypnose is een zelfhypnose. Ik ben in principe alleen maar een instructeur. Ik weet wat je moet doen om die andere bewustzijnstoestand te produceren, maar je moet dat wel zelf doen. Als je autorijles neemt, moet je zelf rijden. De rijinstructeur zegt wat je moet doen en als je dat doet, leer je autorijden. De ene snel, de andere langzaam. De ene wordt Formule 1-piloot, de andere is al blij dat hij van punt A naar punt B rijdt.’
Kan iedereen dan zo’n instructeur worden?
‘Iedereen kan dat leren. Zoals iedereen buschauffeur of tandarts kan worden. Alleen de ene wordt een betere, de andere een minder goede.’
Waarom heeft u er net uw job van gemaakt?
‘De oorzaak dat ik in dit vak terecht ben gekomen is dat ik vroeger als freelance journalist en redacteur onder andere artikelen geschreven heb over de grote onzin die verkocht wordt in de alternatieve omgeving en dus ook over hypnose. Door ermee in contact te komen raakte ik steeds meer geïnteresseerd en ging ik me er meer en meer in verdiepen. Uiteindelijk ben ik dan een opleiding gaan volgen en kwam ik in contact met mensen die me zeiden dat ik een geschikte hypnotherapeut zou zijn.’

Houdt zo’n zelfhypnose gevaren in?
‘Als het gevaarlijk zou zijn, zou geen mens ter wereld nog leven, want elke mens gaat iedere dag in hypnose. Alleen het woord ‘hypnose’ is een beladen en verkracht woord geworden door de nonsens die daarover verteld wordt. Vergeet het woordje hypnose, het is een veranderde bewustzijnstoestand. Die kan je op vele manieren bereiken: door meditatie, autogene training of hypnose. Bij hypnose wordt alleen het concrete naar het doel gestuurd. Iedere mens gaat dagelijks in die veranderde bewustzijnstoestand. Je zal het al wel eens beleefd hebben dat je in bed ligt en opeens in een gat valt. Ben je ooit in een gat gevallen? Neen. Waarom niet? Omdat dat in een veranderde bewustzijnstoestand is. En zo beleven wij die dagelijks x-aantal keren, alleen registreren we dat niet. Dat herkennen we ook niet als dusdanig, dat is iets normaals. En zo normaal is hypnose ook. Het enige verschil is dat dat vallen in bed automatisch optreedt en bij hypnose wordt het geproduceerd.’
Is er een bepaalde tijd hoe lang iemand in hypnose gehouden kan worden?
‘Dat verschilt van mens tot mens. Er is ook nooit een oorzaak om iemand heel lang in hypnose te houden. Je kan, zoals wij dat noemen, posthypnotische opdrachten activeren. Dat wil zeggen dat als er iets gebeurt of er een bepaald signaal komt, jij dat doet.’
Kan je iemand onder hypnose iets laten doen wat die niet zou doen wanneer die volledig bewust zou zijn?
‘Ook hier zit een denkfout in de vraag. Volledig bewustzijn en onbewustzijn bestaat niet. Ik zei het al, hypnose is een veranderde staat van bewustzijn, het heeft niets met onbewustzijn te maken. En het is ook niet mogelijk om mensen dingen te laten doen die ze niet willen. Ook niet in de diepste hypnose. Dat is goed, maar soms is het jammer. Bijvoorbeeld een man die longkanker heeft en moet stoppen met roken. Als die dat niet wil, lukt dat ook niet met hypnose. Daarom moet ik ook elke dag weer tegen mensen zeggen dat ik met hen geen afspraak maak want het heeft toch geen zin. Het zou alleen maar weggegooid geld zijn.’
Dan is het ook niet mogelijk misbruik te maken van het ‘kunnen’ en bijvoorbeeld misbruik te maken van een meisje?
‘Als die dat zonder hypnose zou doen, dan doet die dat ook in hypnose. Wat er niet is, kan je ook niet met hypnose veroorzaken. Als iemand geen Chinees kan praten, kan die dat ook niet onder hypnose.’
Ik heb geen rijbewijs en weet in principe de gaspedaal niet staan. Dan is het ook niet mogelijk om onder hypnose plots een perfecte chauffeur te zijn?
‘Dan kan je net zo goed met de auto rijden als wanneer je niet in hypnose bent. Als je die talenten hebt, kan je die door hypnose nog beter gebruiken. Zo gebruiken sporters hypnose om beter te presteren. Ik heb gisteren een profvoetballer en een golfer in mijn praktijk gehad. Als je natuurlijk niet kan golfen, dan kan je dat ook niet onder hypnose.’
© Tekst: Katrien De Leeuw, foto: Katrien De Leeuw en vtm.be