Help, een fobie!

Volgens de definitie is een fobie of angststoornis een ‘schijnbaar irreële, grote angst voor bepaalde situaties, objecten, activiteiten of personen, die iemand in zijn doen of laten ernstig kan beperken.’ Wie een fobie heeft gaat bepaalde situaties immers vermijden. Sommige fobieën zijn erg bekend en meestal niet zo erg storend, denk maar aan lichte hoogtevrees. Andere zijn dan weer zeldzaam, en ook wel een beetje vreemd. Bibliofobie (angst voor boeken), coulrofobie (angst voor clowns), cipaninrufobie (angst voor Chinezen) of philemafobie (angst voor zoenen) vallen in die categorie.

Marie* weet alles van angststoornissen. Ze leed aan smetvrees, en was erg bang om dood te gaan.

‘Smetvrees is de angst om vuil te worden en dingen waarvan je denkt dat ze vuil zijn, aan te raken. Ik was ervan overtuigd dat veel dingen giftig waren, en dat ik dood zou gaan, als ik ze aan mijn handen of in mijn mond zou krijgen. Dat was een groot probleem op school, want ik durfde nooit dingen aan te raken die andere mensen al aangeraakt hadden. Dat ging van boeken en pennen tot trapleuningen. Als ik die dingen toch moest aanraken, ging ik direct mijn handen wassen, waardoor ik diepe, pijnlijke kloven in mijn handen kreeg.

Met een krijtje op het bord schrijven vond ik ook vreselijk. Daarna durfde ik mijn boterhammen niet op te eten, omdat het ‘giftige’ krijt anders in mijn mond kon komen. Als ik er van overtuigd was dat ik toch iets giftig in mijn mond had, durfde ik niet te slikken en hield ik mijn speeksel in mijn mond tot ik het ergens kon uitspuwen.

De smetvrees hing bij mij erg samen met de angst om dood te gaan. Toen mijn opa stierf, vond ik dat vreselijk. Ik begreep het echt niet, de dood is zo definitief. Daarom was ik bang dat het ook met mij zou gebeuren.

Ik was nog vaak mijn handen en raak nog steeds geen echt vieze dingen aan, maar voor de rest is mijn smetvrees vanzelf verdwenen, en daar ben ik erg blij om.’

Bij het STIP, de dienst studentenvoorzieningen van de Katholieke Hogeschool Mechelen, krijgt men geregeld studenten met fobieën en angststoornissen over de vloer.

Mariet Nouwen van STIP: ‘Als studenten naar hier komen, is het voor hen vaak nog niet duidelijk wat het probleem is. Ze hebben het over lichamelijke symptomen zoals een verstoorde ademhaling, hartkloppingen of prikkelbaarheid, waarvan wij dan weten dat het kan wijzen op angst.’

Wordt er voor een student met een angststoornis een speciale regeling uitgewerkt?
Mariet Nouwen: ‘Een angststoornis maakt het de student in kwestie vaak onmogelijk om goed te studeren. Het belangrijkste is dan dat iemand zich weer goed voelt, studeren wordt even bijzaak. Ik denk dat je best niet teveel tegemoetkomingen geeft aan zo’n student, omdat je zo de angst in stand houdt, terwijl je die juist moet overwinnen. Het is dus belangrijk dat de omgeving een aantal dingen van de student verwacht, zodat er een groei- en leerproces moet komen. Maatregelen kunnen enkel van tijdelijke aard zijn.’

Vinden mensen gemakkelijk de weg naar jullie dienstverlening?
‘Veel studenten nemen ons in vertrouwen over moeilijke dingen, maar er zijn ook studenten die de stap niet durven te zetten of al ergens anders begeleiding krijgen. Sommige studenten komen eerst met vragen over hun studie en komen aftasten of ze zich hier goed voelen. Als ze voelen dat ze in vertrouwen kunnen spreken, komen ze met de rest van hun verhaal.’

Stel dat Marie* met haar klachten over smetvrees zou langskomen. Hoe zou u haar helpen?
‘We zijn een begeleidingsdienst op school, een vorm van eerstelijns hulpverlening. We kunnen dus het probleem niet echt oplossen, dat kan enkel met doorgedreven therapie. In het geval van smetvrees is gedragstherapie meestal doeltreffend. We kennen een heel aantal hulpverleners en psychologen naar wie we studenten kunnen doorverwijzen. We kijken ook samen met de student wat hem of haar kan helpen om zich toch zo goed mogelijk op het studeren te concentreren.’

*Marie is een schuilnaam

© Tekst en foto: Leen Persoons

al 430 keer bekeken

tags: fobie, angst, stip, smetvrees