Een land van tegenstrijdigheden

Bruno Neuville is hoofd communicatiemanagement aan de KHMechelen. Hij is net terug van Zuid-Afrika waar hij op ruim twee weken tijd zijn studenten communicatie bezocht. Deze lopen daar een aantal maanden stage. Neuville zit vol ideeën om het land van de voormalige apartheid mee een duwtje in de rug te geven. Want Zuid-Afrika is een land dat zoekt. Een portret van een man met ambities en een kijk op de non-profitwereld van een multicultureel land.

Waarom ben je precies naar Zuid-Afrika gegaan?
‘Onze afdeling communicatiemanagement heeft al tien jaar een internationale samenwerking met Central University of Technology (CUT) in Bloemfontein. Enkele studenten van communicatiemanagement lopen daar stage en ik ben gaan kijken of de contacten met de CUT goed bewaard blijven. Uiteraard bezocht ik de studenten zelf ook in hun stageomgeving. Zij volgen deze in non-profitorganisaties waar ze geconfronteerd worden met de aidsproblematiek.’

Vijf van je studenten werken mee aan het Batho-project. Wat houdt dit juist in?
‘Batho is een oude wijk in Bloemfontein met een ontzettend rijke geschiedenis. Dit stadsdeel herbergt een township van generaties die vaak niet kunnen lezen of schrijven. Mijn studenten helpen mee om deze mondelinge geschiedenis te bewaren, in samenwerking met het National Museum. Ze brengen de leefsituatie van deze bewoners in beeld en dat levert vaak enorm interessante verhalen op. Je moet weten dat de zwarte bevolking van Zuid-Afrika vroeger in wijken werd geduwd die zo ver mogelijk van de White Areas aflagen.’

Wat was jouw taak bij dit project?
‘Ik heb een aantal bezoeken gepleegd aan het National Museum om te kijken hoe het Batho-project evolueert. Mijn studenten doen dat zeer goed. Als dit op deze manier verder gaat, hopen we samen met het museum in 2013 een tentoonstelling op te zetten rond de township van Batho.’

Hoop je nog meer te bereiken in Zuid-Afrika?
‘Ik wil een IT-klas oprichten in het hulpcentrum Lebone Land, waar een student van me stage loopt, in samenwerking met de vrijwilligers daar. Deze klas heeft vijfentwintig computers nodig en ik vind dat we met de KHMechelen een actie daarvoor op poten moeten zetten. Ik heb ervoor gezorgd dat enkele studenten van de CUT in september van 2010 voor enkele weken naar Mechelen komen. Maar dat zijn universitaire studenten. Het is mijn bedoeling om binnen een aantal jaren ook minderbedeelde jongeren van daar naar hier te halen.’

Moedig land

Moet je als student gehard zijn om overweg te kunnen met de sociale problematiek van daar?
‘Als student moet je een fijne tijd beleven, maar je moet ook weten waaraan je begint. In Batho heb ik ondermeer Sofie Scheerlink bezocht. Zij loopt stage bij het weeshuis Sunflower House. Op haar eerste dag kreeg ze meteen een kindje in de armen geduwd. ‘Wassen,’ zeiden ze haar. Sofie heeft dat kindje inderdaad een bad gegeven, maar heeft er ook bij verteld dat ze naar daar is gegaan als communicatiestagair en niet om te verplegen. Dat vind ik heel sterk. Het is ook aangrijpend hoeveel kinderen er sterven aan de gevolgen van aids. Op de muur van het weeshuis is een boom geschilderd. Aan deze boom wordt telkens een foto opgehangen van een kindje dat sterft. Op drie jaar tijd is die boom van locatie moeten veranderen omdat ze steeds groter werd.’

Heb je als docent zelf wat kunnen bijleren?
‘Zeker en vast. Het is me opgevallen hoe mensen kunnen werken met heel beperkte middelen en toch blijven lachen. Ik heb veel bijgeleerd van de motivatie waarmee ze daar werken.
Wat ik ook merkte is dat er ondanks de vele problemen, toch veel hoop is onder de bevolking.’

Dit is al je tweede reis naar Zuid-Afrika. Had je ditmaal nieuwe verwachtingen?
‘Dit is de eerste keer dat ik naar Pretoria ben gegaan, de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika. Dus ik had wel verse verwachtingen ten opzichte van deze stad. Ik verbleef in een wijk met alleen maar zwarten en dat was een eigenaardige, maar leuke ervaring. Natuurlijk zijn er bepaalde buurten waar ik ’s avonds niets te zoeken heb, want er heerst helaas nog steeds een grote criminaliteit.’

foto: jongeren repeteren voor het Bochabela String Orchestra

Merk je nog een verschil in hoe blanken en zwarten behandeld worden?
‘Het is geen kwestie meer tussen zwart en blank alleen. Maar tussen verschillende culturen onderling. Ik volg volledig Tom Lanoye in wat hij bij Friedl’ Lesage op Radio 1 zei over Zuid-Afrika; ‘het is een dramatisch land, een boeiend land, een moedig land, maar hoe dan ook een land dat ergens naar toe gaat.’ Dit uit zich in zijn samenleving. Vooral in Kaapstad is me dat opgevallen. Daar heb je een enorme multiculturele wijk waarin verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam naast elkaar leven. Ik heb even moeten neerzitten bij wat ik daar zag. Hoe is het mogelijk dat zo’n land functioneert met zoveel culturele tegenstrijdigheden?’

Gebroken viool

Is er een bepaalde ervaring die je altijd zal bijblijven?
‘Ik ben sterk ontroerd van het Bochabela String Orchestra, een orkest van zwarte talentvolle kinderen. Daar geldt; ‘when the violin is broken, it’s over.’ Wanneer een instrument stuk gaat, is er geen geld meer om een nieuwe te kopen. Daardoor gaat er vaak talent verloren. Dat is zelfs mijn mooiste ervaring, denk ik. De kinderen worden in hun township met een busje opgehaald en ik mocht daarin mee rijden. Je moet je voorstellen; dat zijn jongeren die rondhuppelen en met elkaar luidruchtig voetbal spelen. Maar zodra ze op het podium verschijnen, spelen ze met zulk een concentratie die ik in België nog niet meteen heb gezien. Ik kon niet geloven dat die kleine kinderen zo’n mooie muziek voortbrachten. Ik was helemaal van mijn melk.'
'Maar er zijn meerdere ervaringen die ik nooit zal vergeten. Zo heeft iemand me meegenomen naar het kerkhof van Bloemfontein. Ik wist niet wat ik zag. Het kerkhof is haast een wijk waar je met je auto door kan rijden, zo groot is het. En elke dag sterven er zoveel mensen dat bulldozers voortdurend af en aan rijden om het kerkhof uit te breiden. Er is tevens weinig tijd om al de graven mooi te leggen en dat heeft een diepe indruk op me nagelaten. Het is trouwens onvoorstelbaar hoe hard de mensen daar bouwen op hoop. Je ziet ze denken; ‘misschien dat elke dag beter kan zijn dan vandaag.’ Ik vind dat een zeer belangrijke boodschap.’

foto: het kerkhof van Bloemfontein

© tekst: Lara Grieten, foto's: Bruno Neuville

al 165 keer bekeken

tags: bruno_neuville, zuid_afrika, cut, communicatie, stage, sociale_problematiek